કથા-સપ્તાહ - ગુનેગાર (દેવથી દાનવ સુધી : ૧)

તે હાંફી રહ્યો.

 

arrest

અન્ય ભાગ વાંચો

1  |  2  |


- સમીત (પૂર્વેશ) શ્રોફ

દૂર ક્યાંક સ્કૂલના પ્રિન્સિપાલસાહેબ બોલી રહ્યા હતા : આજના ઇનામવિતરણ કાર્યક્રમ માટે ખાસ પધારેલા નવજુવાન ટ્રસ્ટીશ્રીના આપણે આભારી છીએ. તેમના દાદાશ્રીએ ચોપાટી ખાતેની આપણી આ સ્કૂલનો પાયો નાખ્યો હતો. મહેતા કુટુંબે સમાજકલ્યાણ માટે કરેલાં કાર્યો‍ ઉદાહરણરૂપ છે અને એ પેઢી દર પેઢી વિસ્તરતાં રહે છે એ નોંધનીય છે...

KGથી બારમા ધોરણ સુધીના વર્ગો‍ ધરાવતી કરસનદાસ મહેતા વિદ્યાલય (KMV) સ્કૂલ સેન્ટ્રલ બોર્ડ સાથે સંલગ્નિત છે. નજીવા દરે ઉચ્ચ કક્ષાનું શિક્ષણ પૂરી પાડતી સ્કૂલ મુંબઈના ગુજરાતીઓમાં પ્રિય છે. ડિસિપ્લિન માટે જાણીતા કૅમ્પસમાં દિવાળીની રજા પહેલાં આગલા વરસના ટૉપર્સને બિરદાવવાનો કાર્યક્રમ યોજાતો હોય છે. આજે એની જ ઉજવણી સમાપનને આરે છે.

આમ તો પ્રિન્સિપાલની આભારવિધિમાં પોતે AC ઑડિટોરિયમમાં મોજૂદ રહેવાનું હોય, પણ...

- પણ ઇનામવિતરણ કાર્યક્રમ દરમ્યાન નાનાં ભૂલકાંઓનો મીઠડો સ્પર્શ કાયામાં એવી સનસનાટી મચાવતો રહ્યો કે ફંકશન છોડી છેવાડેના વૉશરૂમમાં આવી જવું પડ્યું પોતે! અહીં સાવ નિર્જનતા હતી - જાણે મોકળું મેદાન!

શરીરના કણ-કણમાં વહેતી ચળ એક ઠેકાણે ભેગી થઈને ઉત્પાત મચાવતી હતી; પણ ના, મસ્તીના જામને એમ ઉતાવળે છલકાવી દેવામાં મજા શું આવે!

શારીરિક આવેગ ઘણી વાર આદમીના સાનભાન ભુલાવી દે છે. આ બહેકવાનું સ્થાન નહોતું, એવો અવકાશ નહોતો. છતાં તેનાથી મોબાઇલ કાઢ્યા વિના રહેવાયું નહીં. સ્ટોર કરેલી ફિલ્મ ચાલુ થતાં અગ્નિને જાણે ઘી મળ્યું.

મોબાઇલ બેસિન પર ગોઠવીને કમર નીચેનાં વસ્ત્રો કાઢવા તે વાંકો વળ્યો કે...

વૉશરૂમનો અડકાયેલો દરવાજો ખૂલ્યો ને સાત વરસનું કુમળું બાળક પુરુષની અધખૂલી હાલતે હેબતાયું.

પળ પૂરતું તો તે પણ ડઘાયો, પણ પછી શિકારને જોઈને વાઘની કીકીમાં ઊપસે એવી ચમક છવાઈ. તરાપ મારીને તેણે છોકરાને ઝડપ્યો, ‘આવ, તને એક ફિલ્મ દેખાડું!’

મોબાઇલ પર ચાઇલ્ડ પૉર્નોગ્રાફીની મૂવી ફરતી રહી ને એવું જ પાશવી કૃત્ય તે વાસ્તવમાં આચરી રહ્યો. છોકરો ચીસ ન પાડે એ માટે ડાબા હાથનો પંજો તેના મોં પર સજ્જડપણે ભીંસી રાખ્યો હતો. હવે નહોતા પ્રિન્સિપાલના શબ્દો સંભળાતા, ન પોતે સ્કૂલના વૉશરૂમમાં છે એવું તેને સ્મરણ હતું. તે તો બસ જુદી જ જન્નતમાં હતો અને...

વળી વૉશરૂમનો દરવાજો ખૂલ્યો. તેના આંચકાએ તેની પકડ અણધારી છૂટી, છોકરો લાશની જેમ ફર્શ પર પટકાયો.

પાશવી અત્યાચાર ઉપરાંત શ્વાસ રૂંધાવાથી છોકરો મૃત્યુ પામ્યો હતો.

પછી...

€ € €

‘સ્કૂલના પટાવાળાનો માસૂમ ભૂલકા પર બળાત્કાર! બાળકનું મૃત્યુ!’

બીજી સવારે મુંબઈનાં ગુજરાતી છાપાં પોકારી ઊઠ્યાં. સ્કૂલના વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના પેરન્ટ્સનાં ગ્રુપ વચ્ચે તો ગઈ કાલની ચર્ચા ચાલે છે : ‘કંઈ જાણ્યું? ફર્સ્ટ (સ્ટાન્ડર્ડ)નો સ્ટુડન્ટ અંશ શાહ ખરોને, બિચારો પ્યુનના દુરાચારનો ભોગ બન્યો... વહેશી આદમીએ પોતાની કામેચ્છા સંતોષવામાં વિઘ્ન ન આવે, ચીસ પાડીને અંશ મદદ ન માગે એ માટે એટલી મજબૂતાઈથી તેના મોં પર પંજો કસેલો કે એમાં નાક દબાવાથી છોકરાનો શ્વાસ રૂંધાય છે એની પણ દરકાર ન રાખી!’

કહીને બોલનાર ઉમેરતું, ‘એ તો ભલું થજો ટ્રસ્ટી આદર્શભાઈનું... આભારવિધિ દરમ્યાન અર્જન્ટ કૉલે બહાર નીકળેલા આદર્શભાઈ સેલફોનમાં સિગ્નલ ન મળતાં વૉશરૂમ તરફ ગયા. ત્યાંથી પુરુષની હાંફનો અવાજ આવતો હોવાનું ભાળીને વૉશરૂમનો દરવાજો ખોલ્યો ને પટાવાળા ઓધાજીનું કુકર્મ ખુલ્લું પડી ગયું!’

‘અરેરેરે. બિચારું બાળક.’

સ્કૂલમાં હાહાકાર મચ્યો હતો. પટાવાળાને નાનાં ભૂલકાંઓની સંભાળનું કામ સોંપાયેલું. આભારવિધિ દરમ્યાન વૉશરૂમ જવા નીકળેલો તે આવું અધમ કૃત્ય આચરશે એ કોણે ધાર્યું હોય? તેના મોબાઇલમાં ગંદી ફિલ્મો નીકળી. સ્ટાફવાળા પણ પ્યુનની વિકૃતિ જાણીને સ્તબ્ધ હતા.

અંશની મમ્મી નીરજા બેહોશ થઈ ગયેલી. પિતા દુષ્યંતે ઓધાને પટ્ટાથી ફટકાર્યો હતો. અંશથી બે વરસ મોટી બહેન હૈયાફાટ રડતી હતી... પણ એથી ભાઈ ઓછો પાછો આવવાનો! એક સુખી કુટુંબનું સુખ વેરણછેરણ થઈ ગયું... ધિક્કાર તે ઓધાજીને!

‘KMV ચૅરિટેબલ સ્કૂલ છે અને માંડ બાવીસ વરસના આદર્શ મહેતા ફરી આવું ન થવા દેવા કટિબદ્ધ છે. સ્કૂલના અન્ય બે ટ્રસ્ટી તરીકે તેમના પેરન્ટ્સ સુબોધભાઈ-નિયતિબહેન છે. તેમની નિષ્ઠા છૂપી નથી. આદર્શ તેમના જ નકશેકદમ પર ચાલનારા છે. તેમણે ખાતરી ઉચ્ચારી છે કે સ્કૂલમાં દરેક બાળક સલામત છે...’ કહેનાર ઉમેરતું, ‘બાકી ઓધો પણ જુવાન જણાય છે. હેવાલમાં લખ્યું છે કે તે પરણેલો છે અને તેને ખુદને નવ વરસનો દીકરો છે! બિચારો બાપની વાસનાનો ભોગ ન બન્યો હોય તો સારું. ’

જોકે આવી ચર્ચાનું આયુષ્ય કેટલું? અને લોકોની યાદદાસ્ત આમેય ટૂંકી હોય છે. KMV મર્ડ૨-કમ-રેપકેસ પણ સમય સાથે વિસરાતો ગયો. અંશના ફાધરે ગુજરાતમાં ટ્રાન્સફર લીધી. પત્ની-પુત્રી સાથે ત્યાં શિફ્ટ થયા.

છેક પાંચમા વરસે હાઈ કોર્ટે સેશન્સ કોર્ટની જનમટીપની સજા કાયમ રાખતો ચુકાદો આપયો એને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારવાની દુષ્યંતભાઈની હામ રહી નહોતી. કેસની તારીખ રૂઝવા આવેલો ઘા ખદબદાવી જતી. પત્ની-દીકરીને માંડ સંભાળવાં પડતાં. હાઈ કોર્ટમાં જનમટીમનો ફેંસલો માન્ય રહેતાં દુષ્યંતભાઈએ

કઠેરામાં ઊભા ઓધાજી પર થૂંકીને સંતોષ માનવો પડ્યો.

ફિલ્મની જેમ અદાલત ખીચોખીચ ભરાઈ નહોતી. દુષ્યંતભાઈ ઉપરાંત ઓધાની પત્ની વિદ્યા સિવાય હિયરિંગમાં હાજર પણ કોણ રહે? આદર્શ કદી કોર્ટમાં દેખાયો નહોતો. જરૂર પણ શી?

‘૧૪ વરસની સજામાંથી પાંચ

વરસ તો કેસની કાર્યવાહીમાં કપાઈ ચૂક્યાં વિદ્યા...’

કોર્ટની લૉબીમાં પોલીસને વીનવીને પત્ની સાથે બે મિનિટનું એકાંત મેળવી ઓધાજીએ હામ બંધાવાની ઢબે કહ્યું, પણ...

‘તમે શું માનો છો, હું અહીં તમારા છૂટવાની આશાએ આવી હતી?’ વિદ્યાગૌરીનું તેજ ઝળહળી ઊઠ્યું, ‘નહીં ઓધા, કોર્ટ તને ફાંસી આપે તો સિંદૂર ભૂંસવામાં સમય ન વેડફાય એટલે હું કોર્ટમાં હાજર રહેતી હતી.’

ડઘાઈ ગયો ઓધા. અત્યાર સુધી હતું કે ભલે દીકરો જેલમાં, કોર્ટમાં ન આવે; મને આવી હાલતમાં નિહાળીને તેના કુમળા દિલ પર શું ન વીતે! પણ આ વરસોમાં પત્ની પણ કદી જેલમાં મળવા નથી આવી, તારીખે કોર્ટમાં હાજર રહેતી હોય તો આ જ આશયથી?

‘મારા માથાનું કંકુ હૈયાનો બોજ બની ચૂક્યું છે. તમારા ગુનામાં ભાગીદાર ન હોવા છતાં સજા અમને પણ મળી છે. ચર્ની રોડની ચાલીના પાડોશીઓ માટે હું અને મારો દીકરો અછૂત બની ગયા છીએ.’  

મારો દીકરો. ઓધાજીને શૂળની ચુભન થઈ - કેમ જાણે ઓજસ મારો કંઈ ન હોય!

‘લોકો ઓજસને સંભળાવી જાય છે અને મને મોં પર પૂછી લે છે : તારા વરે તારા દીકરાને નથી અભડાવ્યોને!’

આ બધું મારા લાલ પર શુંનું શું વિતાડતું હશે?

‘તમે જેને હણ્યો તે પણ કોઈનો લાડકવાયો જ હતો...’

ઓધાની ગરદન ઝૂકી ગઈ. વિદ્યાએ હાથ જોડ્યા, ‘આપણા મેળાપનો અહીં અંત આવે છે. કદી ધાર્યું નહોતું કે તમે આમ...’ એ ઘટનાનો ઉલ્લેખ પણ કનડતો હોય એમ તેણે ભીનાશ ખંખેરી, ‘ખેર, ઓજસને લઈને હું અજાણવાટે નીકળી જાઉં છું. અમને શોધવાની કોશિશ ન કરતા, મેળાપની આશા ન રાખતા.’

ઓધો ખળભળી ઊઠ્યો. વિદ્યાએ પૂંઠ ફેરવી. ઓધાજીના ચિત્તમાં પડઘો ઊઠ્યો : અત્યારે તું ભલે મને પીઠ દેખાડે વિદ્યા, હું છૂટીને આવું પછી આપણે જરૂર મળવાના ને ત્યારે...

ઓધાએ વિચારબારી બંધ કરી ને ગુનેગારની જેમ પોલીસપહેરામાં ચાલવા માંડ્યું...

- કારાવાસની અંતિમ એ સજાને

આજે તો વરસોનાં વહાણાં વાઈ ચૂક્યાં છે અને ગુનેગારની મુક્તિની ઘડીઓ ગણાઈ રહી છે!

€ € €

૧૪ વરસ! જેલના ચોગાનમાં બેસીને રાતનું આકાશ નિહાળતો ઓધા વરસોનો હિસાબ માંડે છે:

સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ જોબનપુત્રાસાહેબે ગઈ કાલે જ ઑફિસમાં બોલાવીને કહ્યું હતું કે ‘આવતા અઠવાડિયે તારી સજા પૂરી થાય છે... તારા ઘરે આની જાણ કરતો પત્ર પાછો આવ્યો છે, ત્યાં તારી પત્ની કે પુત્ર નથી રહેતાં એ રિમાર્ક સાથે.’

જવાબમાં પોતે ફિક્કું હસ્યો હતો, ‘કોર્ટે જનમટીમ આપી એથી આકરી સજા મને પત્નીએ ફટકારી છે એ આપ ક્યાં નથી જાણતા! વરસોથી જેલમાં છું; પણ ન એક પત્ર, ન એક મુલાકાત સુધ્ધાં.’ પછી બોલમાં ગર્વ ઊપસેલો, ‘પણ મારી વિદ્યા આવી જ છે સાહેબ. હું રહ્યો સ્કૂલનો પટાવાળો. ઝાઝો પગાર ન મળે. વિદ્યા શેઠાણી તરીકે મહાલે એવી મને હોંશ, પણ વિદ્યા કહેતી : મને બે ટંક ભૂખી રાખજો, પરંતુ હરામની કમાણી ન લાવતા... ભલે તે મારી જેમ દસમુંય ભણી ન હોય, પણ રૂપાળી એવી જ મૂલ્યોમાં મુઠ્ઠીઊંચેરી. સંસારને તેણે ઉપવન બનાવી દીધેલો.’

‘ત્યારે તો તારો દીકરો પણ તને વહાલો હશે.’

‘ઓજસ તો મારું જિગર. પોતાનો અંશ કોને વહાલો ન હોય સાહેબ?’

‘અંશ...’ બબડતા જોબનપુત્રાએ હળવેથી કહ્યું હતું, ‘પત્ની-પુત્રને

આટલું ચાહનારા માણસે અંશ સાથે આવુ કેમ કર્યું? ’

આના જવાબમાં શું કહેવું? ઓધા ખભા ઉલાળતો, ‘એક નબળી ક્ષણ મને ભારે પડી, બીજું શું? એ પળ જળવાઈ હોત તો...’

દરેક ગુનો નબળી ક્ષણની બીજી બાજુ હોય છે. એને ન ઓળંગવા જેટલું શાણપણ જળવાઈ રહે ત્યાં સુધી ઇન્સાન ગુનેગાર બનતો નથી! જોકે જેલની સફર સાવ સરળ પણ નહોતી... ઓધાનો ગુનો જાણીને ભદ્દી મશ્કરીઓ પણ થતી, પણ એ દિવસોય વીત્યા. હવે છઠ્ઠા દિવસે મુક્તિ.

‘પછી શું?’ ગઈ કાલે જોબનપુત્રાએ પૂછેલો પ્રfન વળી સાંભર્યો‍, ‘તારા પરિવારને તું ક્યાં શોધીશ?’

‘એ કંઈ એટલું મુશ્કેલ નથી.’ પોતે બહુ આત્મવિશ્વાસભેર કહેલું, ‘હું મારી વિદ્યાને બરાબર જાણું છું. મારા કારણે બદનામ થયા પછી તે સગેવહાલે તો ન જ ગઈ હોય. તે ગઈ હશે ગામ કે નાના શહેરમાં, શક્ય છે ગુજરાત તરફ... કે પછી તેને સાંઈબાબામાં શ્રદ્ધા હતી એટલે ર્શિડીમાં થાળે પડી હોય...’

અલબત્ત, તેમને શોધતાં પહેલાં મારે વધુ એક જરૂરી કામ પતાવવાનું છે... ઓધાએ દમ ભીડ્યો : સમજો આ વરસોની વસૂલાત કરવાની છે!

€ € €

બીજી સવારે મુંબઈમાં...

‘આજે તારા પિતાનું શ્રાદ્ધ છે.’

નાહી-ધોઈને ડાઇનિંગ હૉલના બ્રેકફાસ્ટ-ટેબલ પર ગોઠવાતા દીકરાને સંબોધતાં નિયતિબહેને સામી ખુરસી પર બેઠક લીધી. તેમના ઇશારે હેડ સર્વન્ટ જૂસ-સ્નૅક્સ સર્વ કરી ગયો એટલે

મા-દીકરો એકલાં પડતાં એ જ જૂનો મુદ્દો ઉખેળ્યો, ‘તારાં લગ્નની તેમને કેટલી હોંશ હતી આદર્શ.’

‘યા મોમ...’

દીકરાનો શુષ્ક રિસ્પૉન્સ નિયતિબહેનને ખટક્યો. જાણે આદર્શમાં લગ્નનો ઉત્સાહ કેમ નથી પડઘાતો? પહેલાં તેણે બિઝનેસમાં સેટ થવું હતું, પછી કહે કે થોડાં વરસો આઝાદી માણવા દો. ૨૭ વટાવતાં પોતે બહુ દબાણ કર્યું ત્યારે છોકરીઓ જોવા માંડી, પણ પછી સુબોધનો દેહાંત થતાં વ્યાપારની વ્યસ્તતાને બહાને વાતનો છેદ ઊડ્યો એ ઊડ્યો!

‘આ દિવાળીએ તને છત્રીસમું બેસશે.’ માની કાળજી બોલતી રહી, ‘માન્યું કે આપણો કારોબાર મોટો છે, એટલી જ વિશાળ સેવાકીય પ્રવૃત્તિઓ છે. આમાં તને સમયનો અભાવ સાચે જ નડતો હશે માની લઉં, પણ...’ તેમનો સાદ ભીંજાયો, ‘હું પણ હવે ખર્યું પાન. તારા પપ્પાની જેમ જીવનની આ એક અબળખા મારીયે અધૂરી જ રહેશે?’

‘નો  ટિયર્સ મૉમ...’ આદર્શે ઊભા થઈ, માની નજીક જઈને અશ્રુ લૂછ્યાં, ‘તને મારી ચિંતા છે મા એ મને

સમજાય છે.’

‘માત્ર ચિંતા એક કારણ નથી આદર્શ.’ નિયતિબહેન અથરા અવાજે બોલી ગયાં, ‘લગ્નના ફેરા યોગ્ય ઉંમરે ન ફરાય તો સમાજમાં ગમે એવી વાતો ફેલાતી હોય છે. મોટા ખોરડાની કૂથલી પણ મોટી હોય છે. છોકરામાં ખોટ હશે, એબ હશે એવીયે કાનાફૂસી થવા માંડે છે.’

‘સમજી ગયો મા, પીઠ પાછળ ખોદાઈ કરનારા મોં પર સંભળાવતા થઈ જાય એ પહેલાં તારે મને પરણાવી દેવો છે - ફાઇન.’ આદર્શે ચપટી વગાડી, ‘ગોતવા માંડ કન્યા.’

દીકરાના ગ્રીન સિગ્નલે નિયતિબહેન પોરસાઈ ઊઠ્યાં, ‘ગોતવાની શી જરૂર છે! તારી સેક્રેટરી સૌમ્યા શું ખોટી છે?’

સૌમ્યા. આદર્શના કપાળે કરચલી ઊપસીને અદૃશ્ય થઈ ગઈ.

Add comment


Security code
Refresh

Joomla SEF URLs by Artio